Ngành công nghiệp AI đang bùng nổ dữ dội với hơn 2.100 công ty chen chúc trong năm 2024, và dự báo sẽ tăng gấp đôi vào năm 2026. Giữa một “rừng” công cụ khiến dân sáng tạo vừa hoang mang vừa lo sợ bị “đăng xuất” khỏi ngành, bài chia sẻ từ Fabio Seidl — Phó Chủ tịch Phát triển Sáng tạo AI tại Digitas Bắc Mỹ — giống như một gáo nước lạnh giúp tất cả tỉnh táo: Cái chúng ta cần là hiệu quả kinh doanh thực chất, chứ không phải mấy trò “múa lửa” chạy theo trào lưu!
Dưới đây là 5 tư duy cốt lõi về AI được giải mã dưới góc nhìn cực kỳ “bắt bệnh” của Fabio Seidl.
1. Định nghĩa lại “trí thông minh”: Khi sự tò mò & tưởng tượng mới là “sếp sòng” đích thực
Trước đây, chúng ta hay mặc định “thông minh” là phải giỏi toán, điểm số cao hay ngồi ở mấy vị trí oai phong. Nhưng thời thế thay đổi rồi, AI buộc chúng ta phải định nghĩa lại: Trí thông minh hiện đại thực chất được dẫn dắt bởi sự tò mò và khả năng tưởng tượng.
Năm 1975, chiếc máy tính cá nhân đầu tiên, Altair 8800, ra đời. Nó tính toán siêu nhanh nhưng… chán ngắt vì hoàn toàn thiếu trí tưởng tượng.
Ngược lại, năm 1966, chiếc máy tính hư cấu trong phim Batman đã phác họa ra khái niệm cốt lõi của Google từ trước khi Google thực sự xuất hiện ngoài đời thực.
Khoa học viễn tưởng luôn là “nhiên liệu” cho đổi mới: từ chiếc đồng hồ thông minh của Dick Tracy (1948), cuộc gọi video qua màn hình phẳng trong 2001: A Space Odyssey (1968), cho đến khái niệm AI xuất hiện từ cuốn sách Erewhon tận năm 1872!
2. AI có dữ liệu, nhưng con người mới nắm giữ “vốn sống & văn hóa”
Công nghệ có thể làm xáo trộn mọi thứ, nhưng còn lâu mới thay thế được những trải nghiệm mang tính địa phương sâu sắc. AI giỏi phân tích bề nổi, nhưng lại hoàn toàn “mù tịt” trước những sắc thái văn hóa và thói quen rất người.
Nếu xài công cụ dịch thuật AI ở Brazil, nó có thể giúp bạn hiểu từng chữ, nhưng không đời nào chia sẻ được những “bí mật” của dân bản địa.
Cụ thể, AI làm sao biết được rằng bạn nên bỏ qua xe xúc xích của Vito Magalhaes để mò sang một quán thực sự ngon hơn ở khu bên cạnh!
3. AI sao chép được kỹ thuật, nhưng “giá trị” (Value) thì… còn lâu!
Đừng nhầm lẫn sự hoàn hảo của thuật toán với giá trị nghệ thuật hay thương mại. Máy móc có thể nhái phong cách của các bậc thầy, nhưng chính lịch sử, bối cảnh và tính độc bản của con người mới là thứ quyết định mức giá.
Năm 2016, dự án “The Next Rembrandt” dùng AI phân tích dữ liệu để vẽ ra một bức tranh hoàn toàn mới theo phong cách danh họa Rembrandt.
Họ đầu tư vô cùng tỉ mỉ: in 13 lớp mực với 148 tỷ điểm ảnh để mô phỏng từng vết cọ gồ ghề… nhưng giá trị thương mại của nó vẫn là số 0 tròn trĩnh.
Trong khi đó, 2 bức tranh gốc của Rembrandt lại được chốt đơn gọn gàng với giá 176 triệu USD. Đó chính là khoảng cách giữa “kỹ thuật nhái” và “giá trị nhân loại nguyên bản”.
4. Đừng dùng AI để “biểu diễn”, hãy dùng để kết nối
Thay vì xem AI là đích đến rồi làm ra mấy chiến dịch vô hồn cho bằng bạn bằng bè, dân sáng tạo nên xài AI như một chiếc cầu nối để tôn vinh sự độc đáo của con người.
New Balance từng rơi vào khủng hoảng thương hiệu khi bị gắn mác “giày lỗi thời cho người già”.
Để lật kèo, họ dựng một hệ thống AI quét đám đông tại Tuần lễ Thời trang New York.
Nhiệm vụ của AI là tìm ra những cá nhân “ngoại lệ” — những người ăn mặc chẳng giống ai. Nhãn hàng lập tức tặng giày cho những nhân tố độc bản này, vừa xử lý được bài toán hình ảnh vừa kết nối cực chất với cộng đồng.
5. Ý tưởng đỉnh cao cũng sẽ “băng hà” nếu thiếu đi hệ thống (System)
Dân creative nảy ý tưởng nhanh như chớp, nhưng một ý tưởng hay sẽ mãi chỉ nằm trên slide nếu thiếu đi hệ thống vận hành và khả năng nhân rộng trong thực tế.
Trái với suy nghĩ của nhiều người, chiếc ô tô điện đầu tiên đã ra đời tại Anh từ năm 1884, “trên cơ” cả chiếc xe chạy xăng của Karl Benz (1886).
Ý tưởng vượt thời đại là thế, nhưng nó thất bại thảm hại chỉ vì năm 1884 làm gì đã có lưới điện phổ biến để người dân sạc xe!
Ý tưởng đỉnh thôi chưa đủ, bạn phải xây được một hệ sinh thái hỗ trợ thì nó mới có thể bật lên thành một đột phá dài lâu.
Lời kết: Nhìn lại định vị cho dân làm sáng tạo tại Việt Nam
Từ góc nhìn của Fabio Seidl, bài học “đắt giá” nhất cho anh em làm sáng tạo tại Việt Nam lúc này là: Đừng vỗ ngực xưng mình là “AI Creative”!
Hãy nhìn lại lịch sử xem: Việc tự xưng “AI Creative” ở thời điểm này cũng giống hệt như hồi Photoshop, Digital hay Social mới ra đời rồi dân tình nhảy vào tự nhận mình là Photoshop Creative, Digital Creative hay Social Creative vậy. Công cụ chỉ là phương tiện, đừng lấy nó làm bản sắc cốt lõi của mình.
Việc học và thành thạo các công cụ GenAI là điều bắt buộc nếu không muốn bị bỏ lại phía sau về mặt hiệu suất. Nhưng tư duy sáng tạo gốc, khả năng cảm thấu văn hóa và góc nhìn chiến lược mới là “vũ khí hạng nặng” bất di bất dịch giúp bạn vượt lên khỏi đám đông.
Suy cho cùng, dù AI hay không AI, câu hỏi duy nhất quyết định trình độ của bạn vẫn luôn là: Chiến dịch này có tạo ra giá trị thực sự và tầm ảnh hưởng lớn cho thương hiệu cùng người dùng hay không?
