Nghĩ ra ý tưởng hay không đơn giản như trong truyền thuyết là một khoảnh khắc ngồi trong bồn tắm và… eureka. Thực tế, nếu bạn cứ ngồi chờ bồn tắm ban phát phép màu, khả năng cao là bạn sẽ chỉ thu được… làn da nhăn nheo như quả nho khô mà thôi.
Ý tưởng không phải là một vị khách không mời mà đến; nó là một quá trình, một thói quen và là kết quả của việc rèn luyện không ngừng nghỉ. Để một ngày nào đó, việc “bão não” (brainstorming) trở nên tự nhiên như hơi thở. Nếu không nạp, ngại trải nghiệm và chiêm nghiệm nhiều hơn, thật khó có ngày tạo ra được ý tưởng chấn động, “perfect all-kill” từ mục tiêu chiến dịch, giới chuyên môn, khách hàng và cả người tiêu dùng.
Dưới đây là vài phương pháp để bạn biến những suy nghĩ còn non thành ý tưởng “sắc lẹm”.
1. Học cách “mổ xẻ” thay vì chỉ “lướt qua”
Nhiều bạn creative có thói quen chỉ ngâm cứu chiếc brief, lướt thật nhiều case study đình đám rồi cố gắng nhào nặn lại với trải nghiệm cá nhân. Kết quả là tạo ra một “nồi lẩu” ý tưởng na ná nhau, những thứ trending nhất. Người làm sáng tạo cần có sự am hiểu vừa rộng vừa sâu để từ đó tư duy và chắt lọc được yếu tố cốt lõi làm nên ý tưởng như thói quen, lời ăn tiếng nói, hay một góc nhìn mới lạ.
Muốn ý tưởng sâu, bạn phải học cách làm thám tử:
Tận dụng “trợ lý” AI: ChatGPT, Gemini hay Perplexity không sinh ra để viết hộ, nghĩ hộ. Hãy dùng chúng để tổng hợp dữ liệu, phân tích case study, ngóc ngách ngành hàng và đào sâu những trăn trở của người tiêu dùng.
Đi sâu vào “hang ổ” Social Media: Đừng chỉ lướt TikTok hay Threads để giải trí. Hãy tự hỏi: Tại sao cái clip vô tri này lại đạt triệu tim? Tại sao dòng trạng thái này lại khiến người ta tranh cãi nảy lửa? Khi hiểu được tâm lý đằng sau những con số, những hiện tượng bạn đã nắm trong tay chiếc chìa khóa để thu hút đám đông.
2. Ý tưởng nằm ở… chân boss hay lời “ca” của đồng nghiệp
Đừng chỉ đóng khung cảm hứng trong những tác phẩm đoạt giải Cannes Lions hay những bộ phim hot. Ý tưởng có thể nằm ở những góc khuất bình thường nhất của cuộc sống. Người sáng tạo giỏi là người thu thập “mảnh vỡ đời thường” và khéo léo ghép thành bức tranh khiến người khác gật gù: “Ủa đúng luôn!”.
Hãy tập làm một người quan sát “có tâm”:
Lắng nghe những cuộc đối thoại “không đầu không đuôi”: Đôi khi một câu nói hớ của bà bán trà đá hay một lời than phiền về món quà người yêu tặng của đồng nghiệp lại chứa đựng một human insight đắt giá.
Nhìn những thứ quen thuộc bằng con mắt lạ lẫm: Bạn dắt chó đi dạo, chở mèo đi thú y, đứng chờ đèn đỏ 90 giây giữa trưa nắng… Nếu bạn không chỉ tiếp nhận thụ động mà bắt đầu suy ngẫm về chúng, bạn sẽ thấy ý tưởng ở khắp mọi nơi, chỉ là bạn có đủ “tỉnh” để nhặt nó lên không thôi.
3. Nghệ thuật của việc “không làm gì cả”
Đây là phần tôi thích nhất, nhưng cũng khó thực hiện nhất trong thời đại “thèm khát” dopamine này. Đừng ôm khư khư cái điện thoại, đừng dán mắt vào Netflix mỗi khi có thời gian rảnh. Hãy để não bạn được… lang thang.
Dành ra ít nhất 20-30 phút mỗi ngày để KHÔNG LÀM GÌ CẢ. Ngồi cafe ngắm phố mà không check điện thoại, ngồi Grab nhìn dòng người mà không đeo tai nghe. Khi đó, não bạn sẽ thoát khỏi trạng thái “phản ứng” và chuyển sang trạng thái “kiến tạo”. Nó bắt đầu kết nối những mảnh thông tin rời rạc, nhảy cóc giữa những ý nghĩ mà bình thường bạn chẳng bao giờ chạm tới. Đó chính là lúc những ý tưởng “bén” nhất âm thầm thành hình.
4. Đừng để ý tưởng “chết yểu” vì thiếu sự chăm chút
Nảy ra một suy nghĩ “sáng” mới chỉ là 10% chặng đường. Ý tưởng hay mà thực thi không đến nơi đến chốn thì cũng giống như một đứa trẻ có tố chất nhưng không được nuôi dạy tử tế.
Đừng vội hài lòng với bản thảo đầu tiên. Hãy tự “challenge” chính mình: Yếu tố nào sẽ khiến ý tưởng này độc đáo? Là câu chuyện chạm vào cảm xúc, thông điệp gây sốc, hay một cách xử lý (crafting) cực kỳ mãn nhãn?
Hãy sẵn sàng điều chỉnh không phải lần 2, lần 3, mà có khi đến lần thứ 20. Sự sắc bén của ý tưởng tỉ lệ thuận với số lần bạn mài giũa nó trên bàn làm việc.
5. Lắng nghe những “cái đầu lớn”
Cách nhanh nhất để nâng tầm tư duy là học hỏi từ những người giỏi nhất. Hãy tìm cho mình những “thước ngắm” chuẩn – đó là những bậc tiền bối huyền thoại, những chuyên gia có góc nhìn sâu sắc trong ngành.
Tuy nhiên, đừng học một cách máy móc. Hãy xem cách họ tư duy, phân tích tại sao họ lại chọn hướng đi đó, rồi lọc ra cái gì phù hợp với “chất” riêng của mình. Tư duy của họ sẽ giúp bạn biết “trình” bạn tới đâu, để không bị ảo tưởng và không ngừng nỗ lực để vươn tới cái ngưỡng cao hơn.
Kết
Sáng tạo không phải phép màu mà là thói quen. Hãy đọc nhiều, quan sát kỹ, cho não lang thang, dùng công cụ đúng mức, và chăm chút cho cái hạt giống ý tưởng đến khi nó nở thành thứ lay động triệu người. Đừng thụ động — keep thinking, keep making — big things will come. Và tốt nhất, lần sau mang theo sổ tay (hoặc note trên điện thoại) khi dắt chó đi dạo: biết đâu ý tưởng “bén ngót” sẽ xuất hiện lúc bạn không ngờ nhất.
